Potencjał demograficzny Chin w pierwszej połowie XXI wieku

W znaczącej mierze na przeobrażenia gospodarcze i w szczególności na pozycję Chin w skali międzynarodowej, w najbliższych latach oddziaływać będą trendy demograficzne. Na początku lat 80-tych XX wieku, populacja ChRL przekroczyła 1 mld, a w 2010 roku wynosiła już 1,34 mld stanowiąc tym samym niemal 20% łącznej populacji Ziemi. United Nations Population Revision prognozuje, że populacja Chin mimo obowiązującej od 1979 roku polityki jednego dziecka, będzie dalej wzrastać, zbliżając się do 1,5 mld w okolicach 2030 roku, po czym zacznie stopniowo maleć. Wówczas to ChRL prawdopodobnie straci miano najludniejszego państwa świata na rzecz Indii.

W grudniu 2009 roku, US Census Bureau wydało prognozę mówiącą, że Indie wyprzedzą Chiny pod względem populacji już w 2025 roku. Z kolei według prognoz ONZ, liczba ludności ChRL (według średniego wariantu wzrostu) zwiększy się do 1,45 mld osób w roku 2030, a następnie zmniejszy się do 1,395 mld osób w 2050 roku[1]. Równocześnie znacząco wzrośnie migracja do krajów sąsiednich, co stanowi jeden z niejawnych kierunków państwowej polityki demograficznej Chin. Celem tej polityki jest obniżenie napięcia wewnętrznego przeludnienia oraz spotęgowanie stopnia wpływu Chin za granicą.

Tabela. Trendy demograficzne w latach 2000-2050

Trendy demograficzne w latach 2000-2050

W projekcjach ONZ zakłada się (w wariancie umiarkowanym), że liczba ludności świata zwiększy się o 34% do 2050 roku[2]. Z kolei Bank Światowy przewiduje, że światowe zasoby siły roboczej dzięki przyrostowi demograficznemu w gospodarkach wschodzących zwiększą się do 2050 roku o 1/3, ale poziom kwalifikacji nie ulegnie istotnej zmianie[3]. Wzrost populacji w Chinach powinien jednocześnie ustabilizować się na poziomie ok. 1,3 mld osób przy typowej dla większości krajów świata tendencji do starzenia się społeczeństwa, przy czym przewiduje się, spadek udziału najbardziej produktywnej grupy w wieku 15-59 lat o ponad 12%[4].

Wzrost liczby ludności w ChRL, będzie także uwarunkowany wzrostem długości życia. Przy zachowaniu obecnej stopy przyrostu ludności przez kolejne 70 lat, ów wzrost może wynieść ok. 1 mld osób, tzn. ogólna liczba ludności ChRL, może znacznie przekroczy 2 mld osób. W związku z tym, władze Chin kontynuują stosowanie środków w zakresie kontroli urodzin.

W analizowanym okresie populacja Europy w wieku 15-59 lat będzie się zmniejszała. Wyjątkiem, z reperkusjami również dla przyszłej mocnej pozycji gospodarczej, będą Indie i Stany Zjednoczone z prognozowanym wzrostem populacji odpowiednio o 69% i 25%. W skali światowej natomiast nastąpi wzrost udziału grupy w wieku 15-59 lat oraz ponad 30-procentowy wzrost udziału populacji w wieku powyżej 60 lat. W przypadku Chin będzie on nawet wyższy i sięgnie nawet 200%[5]. W Europie udział tej grupy ludności zwiększy się średnio o 38%. Uzasadniona jest, zatem konkluzja, że starzejąca się populacja będzie czynnikiem tłumiącym wzrost gospodarczy Chin[6].

Z procesem szybkiego starzenia się chińskiego społeczeństwa, wiąże się także problem niedoboru pracowników w niektórych regionach. Część ekspertów przewiduje, że Chiny zestarzeją się, nim się wzbogacą. Wprowadzenie polityki jednego dziecka w stosunku do Chińczyków narodowości Han zamieszkujących aglomeracje miejskie spowoduje zmianę struktury wiekowej chińskiego społeczeństwa[7]. Ze względu na to, iż rozwój gospodarczy jest mocno powiązany z liczebnością pracowników i ich produktywnością można przypuszczać, że w Chinach jego tempo znacznie spowolnieje.


[1] J. Stańczyk, Dyskusje o źródłach wzrostu gospodarczego w Azji Południowo-Wschodniej, (w:) Zależności między produktywnością, dochodami a zatrudnieniem w krajach na różnym poziomie rozwoju, red. nauk. A. Wojtyna, wyd. PTE, Warszawa 2010, s. 19
[2] United Nations (2012). World Population Prospects, The 2010 Revision.
[3] Dane Banku Światowego, http://www.worldbank.org/.
[4] Ibidem.
[5] MG, Chiny i Indie w procesie globalizacji. Potencjalne konsekwencje dla Polski, Warszawa, styczeń 2007, s. 11-12.
[6] Ibidem.
[7] United Nations (2012). World Population Prospects, The 2010 Revision.