Tajwan – azjatycki feniks

Wśród krajów rozwijających się w drugiej połowie ubiegłego wieku umocniła się pozycja krajów Azji Południowo – Wschodniej: Korei Południowej, Hongkongu, Singapuru i Tajwanu, tzw. nowo uprzemysłowionych krajów azjatyckich, określanych  mianem azjatyckich feniksów. Ich cechą wspólną był dynamiczny wzrost PKB w latach 1965-1990.

Na szczególną uwagę zasługuje tu Tajwan, słabo rozwinięta wyspa u wybrzeży Chin Kontynentalnych, bez znaczących gospodarczo złóż surowców naturalnych, o niewielkim rynku wewnętrznym i wysokim zagęszczeniu ludności, która w ciągu zaledwie pół wieku dokonała imponującego skoku w rozwoju społeczno-gospodarczym.  Środowisko polityczne i społeczne Tajwanu, jest przy tym uważane za jedną z najbardziej otwartych demokracji w Azji.

Do 1971 roku Tajwan reprezentując Chiny zasiadał na forum ONZ, skąd został wykluczony w związku z polityką „jednych Chin” prowadzoną przez Pekin. W 2002 roku Tajwan pod nazwą „Specjalny Obszar Celny Tajwanu, Peskadorów, Kinmen i Matsu”, został przyjęty do Światowej Organizacji Handlu (WTO). Był to bardzo istotny krok w procesie integracji gospodarczej i zmniejszenia izolacji Tajwanu na arenie międzynarodowej.

O tajwańskim „cudzie gospodarczym“ od lat głośno na świecie. Sposób, w jaki gospodarka Tajwanu uporała się ze skutkami kryzysu azjatyckiego lat 1997-1998 i kryzysu światowego 2008-2009 wzbudził powszechny podziw i uznanie nie tylko wśród ekonomistów. W procesie dynamicznego wzrostu gospodarczego na Tajwanie zmniejszyły się – i tak należące do najniższych na świecie – nierówności w podziale dochodów. Wskaźnik GINI wynosił 0,277 w 1980 i następnie wzrósł do 0,326 w 2000 roku i 0,339 w 2009 roku (Executive Yuan 2011). Wysoki poziom życia czyni z Tajwanu świetny rynek usług (np. usługi finansowe). Stabilny system fiskalny i solidne sektory usług finansowych wspierają płynne i stabilne transakcje.

Na Tajwanie podkreśla się rolę małych przedsiębiorstw – „Tajwan jest rajem dla małych i średnich przedsiębiorstw“ (Choo 2000). Prowadzona polityka gospodarcza sprzyja rozwojowi najmniejszych firm, z których wiele utraciło swą konkurencyjność w dobie nowoczesnej technologii. Celem działań jest wzmocnienie potencjału rozwojowego Tajwanu, który stał się Zieloną Wyspą Krzemową (Green Silikon Island). Rozdrobniona struktura przedsiębiorstw jest przy tym uznawana za źródło dynamiki i elastyczności systemu gospodarczego („Economist” 1998). W prowadzonej przez siebie polityce gospodarczej Tajwan, podejmuje działania mające na celu budowę przewag konkurencyjnych, głównie w oparciu o przyjętą strategię rozwoju polegającą na pobudzaniu eksportu i wysokim potencjale technologicznym, który w dużej mierze tworzony jest i wzmacniany dzięki rozwojowi sektora Małych i Średnich Przedsiębiorstw (MŚP). System prawny na Tajwanie jest rygorystyczny i chroni inwestorów zarówno krajowych jak i zagranicznych.

Dobra polityka gospodarcza Tajwanu sprawiła, że uplasował się on w 2012 roku, pod względem wolumenu obrotów handlowych w drugiej dziesiątce potęg gospodarczych świata. W 2012 roku Tajwan znajdował się na 17. miejscu wśród największych światowych eksporterów towarów (301 mld USD, co stanowiło 1,6% światowego eksportu) oraz na 18. miejscu wśród światowych importerów towarów (270 mld USD co stanowiło 1,5% światowego importu) (WTO 2013). Realny wzrost gospodarczy Tajwanu w pierwszych dwunastu latach XXI w. przedstawia wykres 1.

realny_wzrost_gospodarczy_tajwanu

Kryzys finansowy lat 2008-2009 oraz strefy Euro w 2011 roku ukazał podatność gospodarki Tajwanu na zmiany popytu w USA i Europie. W 2000 roku tempo wzrostu gospodarczego Tajwanu wynosiło 6,3%, a w okresie kryzysu światowego obniżyło się do -1,9% w 2009 roku i następnie wzrosło do 10,7% w 2010 roku. W 2012 roku tempo wzrostu PKB wynosiło 1,3%, co stanowiło spadek o 2,7 punktu procentowego w stosunku do roku poprzedniego.

Perspektywy gospodarki tajwańskiej w dużej mierze zależą od czynników zewnętrznych, takich jak kryzys strefy Euro, słaba koniunktura w USA, ciasna polityka fiskalna, ograniczona otwartość na konkurencję zewnętrzną oraz wysoka stopa bezrobocia w krajach rozwiniętych. Tajwańskie prognozy przewidują wzrost PKB do 4,5% do roku 2016.

podstawowe_informacje_tajwanOd lat Tajwan jest również jednym z czołowych inwestorów zagranicznych w Chinach, będąc integralnym ogniwem w łańcuchu dostaw na terenie Chin. Podpisane w 2010 roku porozumienie ramowe Economic Cooperation Framework Agreement (ECFA) daje Tajwanowi unikalny dostęp do rynków chińskich. Coraz bardziej realna perspektywa reunifiakcji z Chinami może także wydatnie przyczynić się  do przyśpieszenia tempa rozwoju gospodarczego wyspy.


  • Choo M.G. (2000), The New Asia in Global Perspective, St. Martin’s Press, New York.
  • Economist (1998), The flexible tiger, “Economist”, January 3.
  • CIA Factbook, http://www.cia.gov (za różne lata).
  • Executive Yuan Taiwan Statistical Data Book, Council for Economic Planning and Development, Taipei, http://www.ey.gov.tw/en/ (za różne lata).
  • Asian Development Bank, http://www.adb.org (za różne lata).